Het FODMAP dieet bij de prikkelbare darm

Ben Witteman is MDL-arts in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Hij sprak tijdens het Aardappelcongres over de meest voorkomende buikkwaal in Nederland: het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS).

 

Wat is PDS?

‘Het is een afwijking waarbij geen structurele afwijkingen zichtbaar zijn in de darm, maar waarbij de patiënt wel klachten ervaart, zoals pijn, een wisselend ontlastingpatroon of een opgezwollen buik. Artsen gebruiken de Rome-IV criteria voor het bepalen van de diagnose. Vaak wordt gedacht dat PDS alleen in de dunne en dikke darm voorkomt. Het is echter een aandoening van het hele maagdarmkanaal, en kan dus ook bijvoorbeeld in de maag voorkomen.’

 

Is er een relatie met stress?

‘Zeker, maar dat geldt voor alle darmkwalen omdat ons darmstelsel zoveel relaties heeft met het zenuwstelsel. Soms wordt gedacht dat mensen met PDS aanstellers zijn, omdat ze klagen over buikpijn. Het is echter bewezen dat bij hen de darmgevoeliger is voor pijn dan bij mensen zonder PDS. Bij andere pijnprikkels, bijvoorbeeld de hand in ijswater houden, zijn ze net zo gevoelig als mensen zonder PDS.

Mijn eerste actiepunt bij PDS is altijd geruststelling. De klachten kunnen behoorlijk heftig zijn en mensen zijn bijvoorbeeld bang voor een aandoening zoals darmkanker. Het is van belang om die angst weg te nemen. De tweede stap is de voeding aanpassen. Pas daarna komen eventueel medicijnen.’

 

Welk dieet is effectief bij PDS?

‘Voeding en darmklachten hebben veel met elkaar te maken. Zelf ben ik enthousiast over het FODMAP-dieet, een dieet dat in Australië is ontwikkeld en inmiddels redelijk wetenschappelijk onderbouwd. Het gaat er bij dit dieet om dat je moeilijk verteerbare suikers weglaat uit de voeding. Dat voorkomt dat die suikers gaan gisten in de darm, waarbij gassen ontstaan die de darmwand prikkelen. De FODMAPS zitten bijvoorbeeld in tarwe, melkproducten, bepaalde fruit en groentesoorten en zoetmiddelen. Het is geen eenvoudig dieet en je moet je beslist laten begeleiden door een gespecialiseerde diëtist. Maar het kan bijzonder effectief zijn bij een deel van de PDS-patiënten. Overigens zitten er in aardappels geen FODMAP’s!’


Tekst: Karine Hoenderdos
Beeld: Mitchell van Voorbergen