Aardappel: de nieuwe groente voor millennials?

Op donderdag 17 maart werd het Aardappelcongres georganiseerd door het Kennisplatform Aardappels en de Nederlandse Aardappel Organisatie. Eén ding werd duidelijk: de aardappel is een gezonde en veelzijdige knol met toekomst! Er gaan zelfs stemmen op om de aardappel voortaan als groente mee te tellen.

De liefde voor Maillard
Marjan Ippel, foodtrendwatcher, hield een warm pleidooi voor de aardappel en dan met name voor de smaak. Juist door de reactie van Maillard (het bruine knapperige korstje) kan de aardappel het nieuwe vlees op het bord zijn, zegt Ippel. Zij vindt dat de aardappel prima past in ons huidige eetpatroon, ook voor de jongere generaties zoals de millennials. En dan niet alleen als de klassieke aardappel-groenten-vlees maaltijd, maar in internationale gerechten als curry’s, een shepherds pie, de baked potato met groentenvulling en dé Instagramhit: de hasselback potato. Maar Ippel vindt óók dat de aardappel in de voedingsleer voortaan als groente moet worden beschouwd. ‘Aardappels bevatten dezelfde vitamines en vezels als groente en worden wereldwijd dan ook als groente beschouwd. Behalve in Nederland!’

Het FODMAP-dieet
Prof. Dr. Ben J.M. Witteman, MDLarts, ging nader in op het Prikkelbare Darmsyndroom, de meest voorkomende oorzaak van buikklachten in Nederland. Kenmerkend is dat mensen geen functionele afwijkingen hebben in het maagdarmkanaal, maar dat ze toch veel klachten hebben. Witteman is een voorstander van het FODMAP-dieet, omdat hij in de praktijk zeer goede resultaten ziet. Wat nog wel ontbreekt, zijn langetermijnstudies naar het effect van het dieet. Voorwaarde is voor Witteman wél dat dit strenge en complexe dieet onder begeleiding van een diëtist wordt gedaan. Aardappels bevatten bijna geen FODMAP’s en passen dus goed in dit dieet.

Low carbon-dieet
Diëtisten spreken vaak over het lowcarb-dieet, maar Hans Blonk sprak juist over het ‘low carbon-dieet’, oftewel  voeding die het meest klimaatvriendelijk is. Blonk heeft een programma ontwikkeld waarmee het effect op het klimaat precies is te berekenen. Het zal niemand verbazen dat een voeding met minder vlees en dierlijke producten goed is voor de uitstoot van broeikasgassen. Aardappels zijn een klimaatvriendelijke keuze. Dit in tegenstelling tot een runderbiefstuk (van vleeskoeien) die de allergrootste impact heeft op het klimaat. Maar vlak ook winteraardbeien niet uit: de impact van deze ‘winterkoninkjes’ is in de winter te vergelijken met die van kip! Blonk liet duidelijk zien dat aan het begin van de keten al behoorlijk klimaatvriendelijk wordt gewerkt. De grootste klimaatwinst ligt aan het eind van de keten, bij supermarkten en de consument. Wij kunnen door de juiste keuzes nog heel veel bereiken. Dat betekent seizoensproducten kopen, niet meer eten kopen dan je nodig hebt, je koelkast goed managen, meer plantaardige producten eten, producten met schil en al bereiden en efficiënt koken. Niet een liter water opzetten voor één kopje thee… dat soort maatregelen zet écht zoden aan de dijk. 

Plantaardige diëtist
Lisa Steltenpool is diëtist en auteur. Ze eet al 6 jaar veganistisch en hield een enthousiasmerend verhaal over de voordelen voor de gezondheid. In haar veganistische piramide maakt ze gebruik van peulvruchten als plantaardige bron van eiwitten, van volkoren granen en zeer ruime porties groenten, fruit en aardappels. Opvallend is haar visie op vet: liever onbewerkte producten als avocado, noten en zaden dan de bewerkte olie en margarine. ‘Er worden teveel bewerkte producten aanbevolen’, vindt Steltenpool. In haar praktijk als online diëtist gaat ze verantwoord te werk, met duidelijke adviezen over suppletie van bijvoorbeeld vitamine B12, vitamine D, jodium (kelptabletjes) en algenolie (omega 3-vetzuren).

Minder koolhydraten bij diabetes type 2
In de recente aanvulling van de Voedingsrichtlijn Diabetes van de Nederlandse Diabetes Federatie staat dit advies over aardappels, gebaseerd op de Glykemische Index: ‘Aardappels veroorzaken een snellere stijging van het bloedglucosegehalte dan koolhydraten uit bijvoorbeeld zilvervliesrijst, volkorenbulgur en peulvruchten. Eet daarom niet te vaak aardappels, neem een kleine portie’. Hoogleraar diabetologie Hanno Pijl ging in zijn lezing nader in op de Glykemische Index. Die blijkt zéér variabel en is bijvoorbeeld afhankelijk van soort aardappel, bereidingswijze en de combinatie met andere ingrediënten. En dan zijn er óók nog individuele verschillen: de reactie op koolhydraten kan zeer uiteenlopen, zo laat een interessante studie in Cell zien. En dan maakt het bijvoorbeeld ook nog uit wat je bij het ontbijt hebt gegeten… De conclusie van Pijl? ‘In de praktijk heb je niets aan de Glykemische Index’. Maar wat dan wel? ‘Ga uit van het voedingspatroon in plaats van voedingsmiddelen en kies voor kwaliteit. Voor mensen met diabetes geldt dat ze niet goed om kunnen gaan met koolhydraten en dat ze die het beste kunnen beperken in de voeding. Hoe streng die beperking moet zijn, is individueel bepaald’, aldus Pijl.


Tekst: Karine Hoenderdos
Beeld: Mitchell van Voorbergen