Hoe duurzaam is de aardappel nu eigenlijk?

Hans Blonk

Hans Blonk

Hoe duurzaam is de aardappel nu eigenlijk? Hans Blonk, consultant op het gebied van duurzaamheid, schreef speciaal voor het kennisplatform een blog over aardappel en duurzaamheid.

In de jaren 90 werden aardappels en specifiek het bintje geframed als gifpiepers. En dat had een begrijpelijke reden. Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen was hoog en de middelen die gebruikt werden, waren milieubelastend. Bovendien ging de akkerbouwer in die tijd wel erg kwistig om met dierlijke mest en kunstmest. Dat is verbeterd. Er wordt nog steeds relatief vaak gespoten met gewasbeschermingsmiddelen (meer dan bij veel andere gewassen die in Nederland worden verbouwd) maar de middelen zijn minder toxisch en het gebruik van de middelen gebeurt met minder verliezen naar de omgeving. Aardappelen blijven veel meststoffen vragen maar de akkerbouwer werkt ook op dit gebied nu veel efficiënter. 

Natuurlijk zijn er verdere verbeteringen mogelijk maar de grote slag in verlaging van de milieudruk per hectare is gemaakt. De vraag die zich vervolgens aandient, is hoe het nu zit met de milieudruk per gewichtshoeveelheid aardappel?  En daarachter weer de vraag hoe deze milieudruk zich verhoudt tot de essentiële nutriënten die de aardappel levert in onze voeding? Wanneer je de aardappel vergelijkt met andere soortgelijke producten die bij de warme maaltijd worden genuttigd zoals rijst, pasta of peulvruchten, op basis van een levenscyclusanalyse (LCA), dan valt op dat de milieudruk van de aardappel per kg product goed scoort. Van al deze alternatieven heeft de aardappel de laagste milieuscore op 7 milieuthema’s. (Klimaatverandering, Verzuring, P-vermesting, N-vermesting, Landgebruik, Watergebruik Energiegebruik). In deze scores zijn alle stadia van grond tot mond meegenomen. Dat geldt ook per kcal. Met andere woorden wanneer het om het leveren van energie gaat in onze voeding kies dan voor de aardappel (zie ook deze pagina).

Maar pas op, deze conclusie is gebaseerd op gemiddelde productie in regio’s die geschikt zijn voor de teelt van deze gewassen. Het kan dus zijn dat er rijst, pasta en bonenproductie is die vergelijkbaar of beter is dan de aardappel. Ook de verdere verwerking tot een consumentenproduct is belangrijk. Een aardappel in frietvorm heeft een veel hogere milieudruk dan een gekookte aardappel. Dit kan verder worden onderzocht in een vergelijkende LCA waar meer precies naar productie en consumptie wordt gekeken. Maar een eerste verkenning geeft de credits van schone kcal-leverancier aan de aardappel. 

En passant levert de aardappel nog een paar andere interessante nutriënten zoals kalium, vitamine C (vooral in de schil) en mooie eiwitten. Het zijn niet veel eiwitten maar wel met een goede aminozuursamenstelling. In regio’s in de wereld waar de eiwitlevering vanuit voeding schaars is (niet in Nederland) is dit belangrijk. De aardappel is niet een lege calorieënleverancier. Het is daarom waarschijnlijk dat de overall balans nog gunstiger is ten opzichte van pasta en (witte) rijst die naast kilocalorieën minder andere voedingsstoffen leveren. 

Het zou daarom zeer interessant zijn om de echte potentie van de aardappel als nutritioneel waardevol voedingsmiddel met een lage milieudruk beter te onderzoeken en de aardappelcase verder te onderbouwen. Er is een specifieke tool ontwikkeld waarmee de balans tussen voedingswaarde en milieudruk wordt geëvalueerd. De aardappel bleef daar fier overeind in een menu dat in 2030 en 2050 aan de klimaatdoelstellingen moet voldoen. Al weer een aanwijzing dat het de moeite loont om verder in te zetten op de onderbouwing van het milieu- en voedingsverhaal van de aardappel.